Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2011

LOGICOMIX


Απόστολος Δοξιάδης, Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου, "LOGICOMIX"

ΤΟ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ, όπως επικράτησε στα ελληνικά ο όρος graphic novel, είναι ένα σχετικά νέο είδος. Βέβαια, κόμικς με καλλιτεχνικές προθέσεις υπήρξαν και παλιότερα, ωστόσο ο όρος έρχεται μάλλον να περιγράψει τον συνδυασμό καλλιτεχνικής στόχευσης με τον πλούτο και το εύρος της μυθιστορηματικής αφήγησης. ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ στιγμές τους είδους, υπήρξε αναμφίβολα το «MAUS» του αμερικανοεβραίου Αρτ Σπίγκελμαν, που του χάρισε και το βραβείο Πούλιτζερ. Ωστόσο, μεγαλύτερη διείσδυση στο ελληνικό κοινό φαίνεται να είχε, της ομότιτλης ταινίας βοηθούσης, το «ΠΕΡΣΕΠΟΛΙΣ» της ιρανής Μαριάν Σατραπί. Για τα ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ φαίνεται να ισχύει, κατ’ αναλογίαν, ό,τι και στον κινηματογράφο: Υψηλά επίπεδα τεχνικής, ενδιαφέρον εικαστικό αποτέλεσμα, αλλά πρόβλημα σεναρίου και ουσίας. Από αυτή την άποψη, το LOGICOMIX δεν έχει προηγούμενο. Τόσο το σχέδιο και το χρωμάτισμά του, όσο και το ντεκουπάζ του, και βέβαια η στέρεα αφηγηματική δομή και το μεγάλο θέμα του, συνθέτουν ένα ιδιαίτερα «κεντημένο» σύνολο. Αν ήταν κινηματογραφική ταινία, θα τη λέγαμε ΥΠΕΡΠΑΡΑΓΩΓΗ. Η ιστορία είναι, λίγο πολύ, γνωστή: Στις αρχές του αιώνα, μια ομάδα σημαντικών μαθηματικών ανέλαβε το άχθος της ΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗΣ των μαθηματικών. Πρωταγωνιστής σε αυτή την προσπάθεια ήταν ο θεμελιωτής της σύγχρονης λογικής ΜΠΕΡΤΡΑΝΤ ΡΑΣΕΛ – κεντρικός ήρωας και ενδοκειμενικός αφηγητής του βιβλίου. Το εγχείρημα, στο οποίο ενεπλάκησαν κάμποσοι διάσημοι μαθηματικοί (Κάντορ, Χίλμπερτ, Φρέγκε, κ.ά) κατέληξε σε αποτυχία, η οποία σφραγίστηκε και μαθηματικά από το ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΗΣ ΜΗ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ του Κουρτ Γκέντελ. Αποτυχία, που έφτασε στα όρια της ανθρώπινης τραγωδίας, μια και πολλοί από τους πρωταγωνιστές, ή τα παιδιά τους, οδηγήθηκαν στην ψύχωση. Μοιραία, ένα από τα κεντρικά ζητήματα που βάζει το βιβλίο είναι η σχέση ΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΕΛΑΣ, αφού το φαινόμενο αφορά ειδικά τους μαθηματικούς που ασχολήθηκαν με τη λογική. Ήταν αναμφίβολα μια ΣΙΣΥΦΕΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ, μια μοναδική στιγμή στη σύγχρονη ιστορία. Η αποτυχία αυτή έθεσε όρια στην ανθρώπινη γνώση, αφήνοντας τη συναίσθηση, την ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΟΡΑΣΗ, την ποίηση, να εκφράσουν το ανείπωτο, το αθεμελείωτο. Δεν είναι ίσως τυχαία η σημαντική επίδραση που ασκεί σήμερα, παρά το μικρό συγκρητικά έργο του, ο ΛΟΥΤΒΙΧ ΒΙΤΓΚΕΝΣΤΑΪΝ, εκ των πρωτεργατών της κατεδάφισης του φιλόδοξου εγχειρήματος της θεμελίωσης. Ωστόσο, η ιδιαίτερη συνεισφορά του LOGICOMIX έγκειται αλλού: Στη σύνδεσή της με τα διακυβεύματα της Δημοκρατίας, via της Τριλογίας των Ατρειδών, και ειδικότερα του «ΟΡΕΣΤΗ». Όχι τυχαία, η ενδοκειμενική αφήγηση του Ράσελ ξεκινάει ως προσπάθεια να βοηθήσει τους συμμετέχοντες σε μια διαδήλωση «απομονωτιστών» (όσοι αντιτάσσονταν στην είσοδο της Αμερικής στον πόλεμο) να πάρουν τη ΛΟΓΙΚΑ ΟΡΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ. Στο τέλος, ο Ράσελ δεν αποφασίζει για λογαριασμό τους, αλλά τους λέει ότι –έχοντας γνώση των, έστω ατελών, εργαλείων της λογικής–, η ευθύνη της απόφασης βαραίνει τον καθένα τους ξεχωριστά. Προάγοντάς τους έτσι από «λαό» σε ΠΟΛΙΤΕΣ. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με την παρέα να παρακολουθεί την τελευταία πράξη του «Ορέστη». Η Αθηνά κάνει κάτι πρωτοφανές: Μεταθέτει την ευθύνη της απόφασης για καταδίκη ή όχι του Ορέστη στους πολίτες, φτιάχνοντας έτσι το πρώτο ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕ ΕΝΟΡΚΟΥΣ. Οι Ερινύες, που ζητούν αίμα και εκδίκηση, εξεγείρονται. Και τότε η Αθηνά, κάνει τη δεύτερη μεγαλειώδη κίνηση: Τους ζητά να γίνουν μέρος του σώματος των ενόρκων. ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ, η τραγωδία της αποτυχίας λογικής θεμελίωσης συνδέεται με την σημαντικότερη στιγμή της Τραγωδίας, τη στιγμή που αντανακλάται σε αυτή η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Αφήνοντας πίσω τις δεισιδαιμονίες, την υπερβατική θεμελίωση του δικαίου, τους «παλιούς Θεούς», ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με την έλειψη, με τη σχετική ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ του. Γίνεται Πολίτης.


(Δημοσιεύεται στο "Διαβάζω" Φεβρουαρίου, στη στήλη "Κόντρα Διάβασμα") 

Τρίτη, 2 Αυγούστου 2011

Philosophica et Critica


ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Συνεχίζεται και εν μέσω θέρους η δημοσίευση κειμένων στο περιοδικά Κριτικά, με πιο πρόσφατα τα εξής:
·                     2011-04 G. SteinerΧάιντεγκερ. Αθήνα: Πατάκης 2009. / Χ. Μαλεβίτσης: Άπαντα, τ. 3, «Η Φιλοσοφία του Χάιντεγκερ». Αθήνα: Αρμός 2010.
Κρίνει ο Τζιοβάνης Γεωργάκης (4.6.11).
·                     2011-05 Νταν Ζαχάβη: Χούσσερλ. Εισαγωγή στη φαινομενολογία του. Αθήνα: Αρμός 2010.
Κρίνουν οι: Εύη Γραμμάτη, Χρήστος Κανέλλος, Παναγιώτης Σκλαβο
ύνος, Νίκος Σουελτζής (15.7.11)
·                     2011-06 Σ. Βιρβιδάκης: Η υφή της ηθικής πραγματικότητας. Αθήνα: Leader Books 2009.Κρίνει ο Ανδρέας Μιχαλάκης (1.8.11).
Σε λίγες ημέρες θα δημοσιευθεί επίσης βιβλιοκρισία της έκδοσης
·                     Ευγενίου Βουλγάρεως: Λογική («Κείμενα νεοελλήνων φιλοσόφων», 2). Προλεγόμενα – επιμέλεια – ευρετήρια: Κ.Θ. Πέτσιος
Το περιοδικό είναι ανοικτό τόσο σε καταξιωμένους ερευνητές όσο και σε υποψηφίους διδάκτορες. Δημοσιεύει πρωτότυπες βιβλιοκρισίες έκτασης 1.000-2.500 λέξεων για ελληνικές ή ξενόγλωσσες εργασίες από τον χώρο της φιλοσοφίας (ή από συγγενείς κλάδους), των οποίων η έκδοση δεν απέχει περισσότερα από δύο χρόνια από τη δημοσίευση της βιβλιοκρισίας.

Οι συγγραφείς και εκδότες που επιθυμούν την καταχώρηση πρόσφατων φιλοσοφικών εκδόσεων στη σελίδα πληροφόρησης
παρακαλούνται να αποστέλλουν τα βιβλία στην εξής δνση:
Παναγιώτης Θανασάς (Για τα Κριτικά) – ΑΠΘ, Τομέας Φιλοσοφίας  54124 Θεσσαλονίκη

__________________________
Philosophica et Critica


Παρασκευή, 25 Φεβρουαρίου 2011

ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΚΑΛΙΟΣ : Η ηθική ταυτότητα της Αριστεράς, χθές, σήμερα




"Ο προβληματισμός που διαπερνά όλο το βιβλίο, με την αναγκαία αναφορική τεκμηρίωση, απευθύνεται, κατεξοχήν, στους ανθρώπους της Αριστεράς που έχουν απορρίψει το σταλινισμό και αναζητούν τη δική τους σύγχρονη αριστερή ριζοσπαστική ιδεολογική ταυτότητα, μέρος της οποίας αποτελεί και η ηθική της ταυτότητα. Γενικότερα, απευθύνεται σε κάθε αριστερό με κριτικό πνεύμα, κάθε πολιιτκής και ιδεολογικής απόχρωσης. Ενδιαφέρει όσους ερευνητικά ασχολούνται ή θέλουν να ασχοληθούν με τα θέματα της ηθικής σε φιλοσοφικό και κοινωνιολογικό επίπεδο".

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου του Θανάση Βακαλιού:   Η ηθική ταυτότητα της Αριστεράς, χθές, σήμερα, Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2010, σσ.278.

Βακαλιός Θανάσης- Παγκοσμιοποίηση & Σοσιαλισμός

Θανάσης Βακαλιός: Παγκοσμιοποίηση & Σοσιαλισμός, Εκδόσεις Εντός, Αθήνα 2011, σσ.189

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

"Η παγκοσμιοποίηση είναι το ιστορικό όριο υπαρξης του καπιταλισμου. Η διαιώνισή σου επαυξάνει την αδυναμία του να διαχειριστεί τα προβλήματα που ο ίδιος δημιουργεί σε όλα τα επίπεδα  και τις μορφές έκφρασης του ανθρώπου. Η σύγχρονη παραλλαγή του παρακολουθείται από το σύνδρομο του παράλογου και της καταστροφικότητας. Κοινωνιολογικά  και ανθρωπολογικά η υπέρβασή του συναρτάται με την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού".